Ba nghiên cứu mới góp phần cung cấp cơ sở khoa học phục vụ truyền thông nâng cao nhận thức và đối thoại chính sách về an toàn xe mô tô tại Việt Nam
Tổ chức AIP Foundation phối hợp với Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng Cán bộ Xây dựng (ACST) đã chia sẻ kết quả của ba nghiên cứu về hệ thống chống bó cứng phanh dành cho xe mô tô (Motorcycle Anti-lock Braking System – M-ABS) tại Hội thảo Kỹ thuật Chia sẻ Kết quả Nghiên cứu về Hệ thống Chống Bó Cứng Phanh Cho Xe Mô Tô.
Hội thảo quy tụ đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia kỹ thuật, các tổ chức quốc tế, cơ quan báo chí và các bên liên quan nhằm cùng trao đổi về những bằng chứng khoa học mới, đồng thời thảo luận các giải pháp nâng cao an toàn giao thông cho người sử dụng xe mô tô, xe gắn máy tại Việt Nam.
Xe mô tô, xe gắn máy hiện vẫn là phương tiện đi lại chủ yếu của người dân Việt Nam với khoảng 79 triệu phương tiện đăng ký, đồng thời cũng chiếm tỷ lệ lớn trong các vụ tai nạn giao thông đường bộ. Mặc dù hệ thống chống bó cứng phanh (ABS) đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều quốc gia trên thế giới ghi nhận là một công nghệ an toàn hiệu quả, Việt Nam vẫn còn thiếu các bằng chứng khoa học được xây dựng trên cơ sở dữ liệu trong nước để phục vụ quá trình nghiên cứu và xây dựng chính sách.
Ba nghiên cứu được thực hiện trong khuôn khổ Dự án “Nghiên cứu và truyền thông nâng cao nhận thức hệ thống chống bó cứng phanh dành cho xe mô tô (M-ABS)“, nhằm tạo lập cơ sở khoa học phục vụ truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng và thúc đẩy đối thoại chính sách dựa trên bằng chứng.
Nghiên cứu thứ nhất đã phân tích 6.886 vụ tai nạn giao thông được thu thập tại Việt Nam, trong đó có hơn 5.300 vụ tai nạn liên quan đến xe mô tô, xe gắn máy, nhằm đánh giá những tình huống mà hệ thống ABS có thể phát huy hiệu quả trong việc hỗ trợ người điều khiển. Kết quả nghiên cứu theo các kịch bản cho thấy việc trang bị ABS có khả năng giảm khoảng 22–29% số vụ tai nạn, số người chết và bị thương liên quan đến tai nạn giao thông xe mô tô.
Nghiên cứu thứ hai khảo sát 1.247 người sử dụng xe mô tô tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh nhằm đánh giá mức độ nhận biết, thái độ và quan điểm của người dân đối với công nghệ ABS. Kết quả khảo sát cho thấy khoảng 85% người tham gia bày tỏ ưu tiên lựa chọn xe được trang bị ABS, đồng thời phần lớn ủng hộ việc mở rộng áp dụng công nghệ này trong tương lai. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra một số rào cản đối với việc mở rộng áp dụng công nghệ này. Nhiều người tham gia khảo sát cho biết còn hạn chế trong việc hiểu rõ nguyên lý hoạt động của ABS, trong khi khả năng chi trả vẫn là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn xe được trang bị ABS. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc xem xét yếu tố khả năng chi trả sẽ góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ an toàn đã được kiểm chứng đối với người sử dụng xe mô tô, xe gắn máy tại Việt Nam.
Các kết quả nghiên cứu cho thấy Việt Nam có nền tảng thuận lợi để thúc đẩy việc ứng dụng công nghệ ABS. Tuy nhiên, để mở rộng việc áp dụng công nghệ này một cách hiệu quả, cần có cách tiếp cận toàn diện, kết hợp giữa các chính sách phù hợp dựa trên bằng chứng khoa học, các hoạt động nâng cao nhận thức cộng đồng, tiếp tục bổ sung cơ sở khoa học và các chiến lược truyền thông phù hợp nhằm thu hẹp khoảng trống về nhận thức và hỗ trợ người dân đưa ra quyết định dựa trên đầy đủ thông tin.
Nghiên cứu thứ ba về phân tích chi phí – lợi ích của việc áp dụng ABS đã được ACST tính toán sơ bộ kết quả dựa trên các kịch bản khác nhau, tỷ số lợi ích – chi phí (BCR) trong khoảng từ 0,4 đến 1,1 và ACST sẽ tiếp tục hoàn thiện kết quả đánh giá tác động kinh tế – xã hội của công nghệ này tại Việt Nam.
“Đây là một trong những nghiên cứu khá toàn diện tại Việt Nam đánh giá tiềm năng của hệ thống chống bó cứng phanh (ABS) đối với xe mô tô trên cơ sở dữ liệu trong nước. Việc kết hợp phân tích dữ liệu tai nạn giao thông với khảo sát nhận thức của người dân sẽ góp phần cung cấp thêm bằng chứng khoa học phục vụ quá trình nghiên cứu, xây dựng chính sách và các giải pháp nâng cao an toàn giao thông tại Việt Nam,” ông Lê Văn Đạt, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng, chia sẻ.
“Tại AIP Foundation, chúng tôi tin rằng các chính sách an toàn giao thông hiệu quả cần được xây dựng trên nền tảng của các bằng chứng khoa học vững chắc. Các nghiên cứu này cung cấp những bằng chứng thực tiễn từ Việt Nam, góp phần thúc đẩy đối thoại giữa các nhà hoạch định chính sách, các nhà nghiên cứu và cộng đồng về vai trò của các công nghệ an toàn đã được kiểm chứng trong việc giảm thiểu tử vong và thương tích do tai nạn giao thông đường bộ,” ông Lê Tiên Phong, Giám đốc Quốc gia tại Việt Nam, Tổ chức AIP Foundation, cho biết.
Trong khuôn khổ Hội thảo, các đại biểu cũng được trực tiếp quan sát phần trình diễn hệ thống chống bó cứng phanh (ABS), qua đó có thêm góc nhìn trực quan về khả năng hỗ trợ người điều khiển duy trì ổn định và khả năng điều hướng của xe trong các tình huống phanh khẩn cấp.
Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung bằng chứng khoa học phục vụ quá trình trao đổi chuyên môn và đối thoại chính sách về an toàn xe mô tô, xe gắn máy tại Việt Nam, đồng thời phù hợp với xu hướng quốc tế trong việc thúc đẩy các giải pháp nâng cao an toàn phương tiện nhằm giảm thiểu tử vong và thương tích do tai nạn giao thông.
